ARA
Filitre
Kapat

Okullarda Akustik Konfor

26 Nisan 2020 Pazar

OKULLARDA AKUSTİK KONFOR

*Öğrencilerin gürültü içinde anlayabilme yetenekleri, yetişkin oluncaya kadar sürekli gelişir. Bu yüzden akustik konfor öğrenciler için yetişkinlerden daha fazla önemlidir. Sınıfta öğretmeni tarafından sözlü olarak ifade edilen bilgileri tümüyle duyamayan – anlayamayan öğrenciden normal bir hızda öğrenmesi beklenemez. Öğrenmeye uygun iyi bir akustik konfor için düşük seviyeli gürültüye ve ortam gürültüsünün artmaması için az yankıya gereksinim vardır. Yeterince aydınlatmanın olmadığı okullarda aydınlatmanın artırılması gibi yeterince duyulamayan ortamlarda akustik şartların iyileştirilmesine çalışılmalıdır.

Bir araştırmaya göre, aşırı gürültü ve yankı nedeniyle sınıflardaki konuşmaların anlaşılabilirliği İndeksi %75 ’dir . Bir başka deyişler öğrenciler öğretmenlerin söylediklerinin %75’ini anlamakta, %25’ini anlamamaktadırlar.

Öğrenciler okunan bir metindeki kelimelerin 75 ’ini anlamakta, %25’ini anlamamaktadırlar.

Sınıflardaki kötü akustik çevrenin çocuklar üzerindeki etkileri, öğretmenler, yöneticiler, ebeveynler için kolay hissedilir - anlaşılır değildir.

OKULLARDA SES –GÜRÜLTÜ KAYNAKLARI

Bir sınıftaki gürültünün seviyesi, iç ve dış kaynaklar tarafından yaratılan ve sınıf ortamına ulaşan sesler tarafından oluşturulur. Dış kaynaklar yoldaki trafik, yakından geçen uçak ve trenler, civardaki inşaat makinaları gibi ekipmanlardır. Bunların çıkardığı sesler hava içinde yayılır ve sınıf ortamına kadar gelir.

Öğrenci aktiviteleri, sınıflarda kullanılan araçlar (data show cihazları vs), ısıtma havalandırma ve klima sistemleri de iç gürültü kaynaklarıdır. Dış ortamdan sınıfa gelen sesler, iç ortamdaki sesler ile birleşip ortam gürültüsünü oluşturur .Ancak bu birleşim bir toplam değildir. Genel olarak yüksek olan ses ortam gürültüsünün belirleyicisidir denilebilir.

AKUSTİK ÇEVRE – AKUSTİK KONFOR

Akustik çevre ile genellikle bir ortamdaki, o ortama dışarıdan gelmiş veya ortam içinde yaratılmış istenilen veya istenilmeyen sesler ve ilgili özellikler anlaşılır. Akustik konfor ise, insanın duymak istediği sesleri duyduğu, konuşmaları anlayabildiği, konuşmasında kişiselliği koruyabildiği, sesler açısından sıkıntı çekmediği ve zihninin sesler ile oyalanmadığı, uygun bir konsantrasyonu yaşayabildiği akustik çevre şartlarıdır.

YANKI – YANKI – SÜRESİ

Sınıftaki akustik çevrenin ikinci bileşeni yankıdır. Boş bir odada iken söylediğimiz sözlerin odanın duvarlarından, pencere ve kapılardan yansıtılmasından ötürü yankısını işitiriz. Yankı süresi, ortamda üretilen sesin, ortamı çevreleyen yüzeyler (duvarlar, tavan, taban, pencereler) tarafından yutularak işitilemez hale gelmesinin zaman (saniye) olarak bir ölçüsüdür. Daha teknik bir tanımla bir sesin üretilmesi durduktan sonra ses seviyesinde 60 dB’lik bir düşüş gösterdiği saniye olarak zaman

dilimidir.

Sınıflarda yankı süresinin çok kısa olması istenir. Seslerin yankılanması ortam gürültüsünü artırır.

 

farklı gruların çıkardıkları sesler birbirleri için gürültü kaynağı oluşturur. Öğrencilerin çıkardıkları sesler ortam gürültüsünün önemli bir parçasıdır.

 

koridorda gürültülü aktiviteler Öğretmeni dinlememe

 

Yankı süresi yüksek tavanlı ve çıplak tabanlı sınıflarda yüksektir. Yankı süresinin artması konuşmaların anlaşılabilirliğini düşürür. Bir öğrenci sınıfta hem kendisine doğrudan gelen sesleri hem de yankılanan sesleri işitir.

Akustik ile ilgili standardlara göre sınıflarda yankı süresinin genellikle 0.6 sn - 0.7 sn altında olması istenir. Yankı süresi artıkça konuşmaların anlaşılabilirliği giderek azalır, işitme kayıpları oluşur. Yankı süresinin yüksek olduğu durumlarda işitme sorunu olan çocuklar için etkiler daha fazladır. Bir öğrenci sınıfta hem kendisine doğrudan gelen sesleri hem de yankılanan sesleri işitir. Yankı süresi uzunsa öğrencinin sesleri ayırabilme yeteneği azalır.

Yankı süresini etkileyen faktörler, sınıf büyüklüğü ile içinde bulunan yutucu yüzeylerdir. Sınıf ölçülerini küçülterek veya sınıftaki yüzeyleri (taban, duvarlar, tavan) yüksek ses yutucu yüzeyler haline getirerek Yankılanma zamanı kısaltılabilir. Özellikle sınıfın arka duvarının ses yutucu malzemeler (keçe,vb) ile kaplanması, tabanda halı gibi malzemeler kullanılması yankı süresini azaltır.

 

 

 

SINIF AKUSTİĞİ

Bir öğrencinin bulunduğu sınıfta, söylenenlerin anlaşılabilirliğinin yüksek olması öğrenme açısından birincil şarttır. Gürültülü bir sınıfta konuşmaların anlaşılabilirlik seviyesi düşer. Ortam gürültüsü ve yankı sebebiyle sınıftaki akustik konforun kötü olduğu durumlarda öğrenme ve öğretme performansı da düşer.

Eğitim binalarında sınıf içinde konuşulanların anlaşılabilirliliği ve konsantrasyonun yüksek olması beklenilmektedir.

Yapılan araştırmalarla sınıf akustiği için aşağıdaki ilkesel sonuçlara ulaşılmıştır.

1. Her sınıfta iyi duyamayan ve /veya iyi konuşmayan çocuklar vardır.

2. İyi duyamamak ve/veya konuşamamak çocukların dinleme ve öğrenme, özellikle okuma performansını etkiler.

3. Öğretmenin ses seviyenin düşük, ortam gürültüsünün yüksek olması ve yankı, dinleme ve öğrenme problemlerini artırır.

4. Sınıf akustiğini geliştirme, mimari tasarım çözümlerini ve/veya akustik modifikasyonları gerektirir. Özel hallerde de yardımcı işitme teknolojilerine ihtiyaç duyulur.

SINIFLARDAKİ AKUSTİK KONFOR STANDARTLAR

Sınıflarda maksimum ortam gürültüsü ve yankı süresi

Son yıllarda bazı ülkelerde okulların ve sınıfların akustik tasarımı için özel standartlar ve rehberler hazırlanmıştır. Bu standardların ve rehberlerin amacı okullarda öğrenci ve öğretmenler için, öğrenme ve öğretme şartlarının iyileştirilmesidir. Çeşitli ülkelerde okullardaki maksimum ortam gürültüsü ile maksimum yankı zamanı süresi için öngörülen değerler aşağıdaki tabloda verilmiştir. Bazı ülkelerde ortam gürültü değerleri ve yankı süreleri için sınıf büyüklüğü temel alınırken (ABD, FRANSA ve Brezilya) diğerlerinde sınıf büyüklüğüne bakılmaksızın tek bir değer sınır olarak belirtilmiştir. Tabloda yer alan değerlere göre maksimum ortam gürültüsü değerlerin 35 dBA ile 45 dBA arasındadır. Yankı süreleri genel olarak 0.5 sn – 1.2 sn, çoğunlukla 0.6 sn - 0.8 sn bandındadır.

Aşağıdaki şekil “ortam gürültüsünün öğretmenin konuşmasının anlaşılabilirliğini öğretmenden uzaklaştıkça azaldığı”nı anlatıyor.

 

.

KÖTÜ SINIF AKUSTİĞİNİN ÖĞRENCİLER ve ÖĞRETMENLER ÜZERİNE ETKİLERİ

  • Öğrenciler üzerine etkiler

Gürültüye maruz kalan insanlardaki etkiler basitçe aşağıdaki üç grupta sınıflandırılmıştır.

 

-Fizyolojk etkiler

-İşitsel etkiler: akustik travma, kulak çınlaması, geçici işitme kaybı, kalıcı işitme kaybı.

-İşitsel olmayan etkiler: hipertansiyon, kan dolaşımında değişme, kalp rahatsızlığı, uyku problemi.

-Fiziksel etkiler

Konuşmaların anlaşılabilirliğinin kötüleşmesi (sözlü iletişim etkinliğinin azalması).

-Psikolojik etkiler

Gürültünün sıkıntı yaratarak yapılan işte performans düşüklüğüne sebep olması, bulunulan ortamın terkedilmesi.

Araştırmalar öğrencilerin öğrenme (düşünme, kavrama) performansı ile gürültü seviyesi arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Gürültü konuşmaların anlaşılabilirliğini azaltmaktadır. Böylelikle öğrenciler ile öğretmen, öğrencilerin kendi aralarında sözlü iletişim şartları ve öğrenme performansı etkilenmektedir. İşitme sorunu olan çocuklar gürültüden, işitme sorunu olmayan çocuklardan daha fazla etkilenmektedirler.

Kronik gürültü ortamındaki çocuklara olan etkiler ise aşağıda şekilde verilmektedir.

-süregelen katılımda ve görsel ilgide azalma

-İşitsel ayırımcılıkta ve konuşmaların anlaşılabilirliğinde azalma

-Uzun erimli hafıza işlemlerinde azalma Konuşma ve heceleme yeteneğinde azalma Standart testlerde daha düşük performans Konsantrasyonda azalma

-Sınıfta davranış değişikliği

Kronik gürültüden bütün çocuklar etkilenmesine karşın, aşağıdaki özelliklere sahip çocuklar daha fazla etkilenmektedirler.

 

-özellikle bir kulağında işitme kaybı olanlar.

-Bir veya iki kulağında geçici işitme kaybı olanlar. Öğrenme yeteneği daha az olanlar.

-İşitsel işlem sorunu olanlar.

-Bir başka dili konuşanlar.

-Konuşma gecikmesi olanlar.

-Dikkat eksikliği olanlar.

Sözlü iletişime uygun akustik konforun sağlandığı okulların ve sınıfların tasarımlanması, yapılması ve işletilmesi, eğitim yöneticilerinin en önemli görevlerinden biri olmalıdır. Çünkü Akustik konfor kötüleştikçe, hem öğrenci sağlığı ve başarısı, hem de öğretmen sağlığı ve başarısı kötüleşir.

  • Öğretmenler üzerine etkiler

Ortam gürültüsünün yüksek olduğu durumlarda öğretmenler konuşmaların anlaşılabilirliği etkinliğini yükseltmek için ses seviyelerini yükseltmek durumunda kalmaktadırlar. Bu davranışa Lombard Etkisi denilmektedir ve araştırmalara göre ortam gürültüsü 1 dB yükselmesi öğretmenlerin ses seviyelerini 0.5 dB ile 0.8 dB arasında yükseltmelerine sabep olmaktadır. Böyle durumlarda konuşmanın sürdürülmesi kolay değildir. Ses seviyesinin yükseltildiği hallerin devamlılığı ve tekrarı, yorgunluk ve iş rahatsızlıklarına neden olmaktadır. Benzer işlerde çalışanlara göre öğretmenler 32 defa daha fazla ses sorunu yaşamaktadırlar.

Yapılan bir araştırmaya katılan öğretmenlerin gürültü nedeniyle karşılaştıkları sağlık sorunları aşağıdaki şekilde sıralanmıştır:

1. Konsantrasyon zorluğu

2. Başağrısı

3. Genel bir yorgunluk

4. Sinirlenme

5. Kulaklarda çınlama

6. Ses tonunun yükselmesi

7. Ses yorgunluğu

sonuç olarak uygun olmayan akustik koşullar öğrencilerin ve öğretmenlerin hem sağlığını hem de öğrenme ve öğretme performanslarını etkilemektedir.

 

SINIFTA AKUSTİK KONFORUN DEĞERLENDİRLMESİ VE GELİŞTİLMESİ İÇİN ÖNERİLER.

Okullarda akustik konforun geliştirilmesi için önce mevcut akustik çevrenin (gürültü kaynaklarının, öğrenci davranışlarının vs) sistematik anlamda değerlendirilmesi gerekir. Böyle bir değerlendirme için aşağıdaki öneriler getirilmiştir.

 

-Gürültünün önlenmesinde dikkatli planlama ve okuldaki gürültü yaratan etmenlerin belirlenerek gerekli önlemlerin alınması,

-Okullarda gürültü haritalarının çıkarılması,

-Okulda etkili öğrenme ve en uygun akustik çevrenin oluşturulması için dersliklerde birçok kişinin spontan iletişime geçtiği durumlar için uygun koşullar oluşturulması,

-Okula uygun kapı ve cam sistemlerinin oluşturulması, duvarlarda ses izolasyon önlemleri alınması,

-Aşırı maruziyete bağlı geçici-kalıcı işitme kayıpları taramalarının yapılması, (Evoc otoakustik Emusyon Testleri).

-Toplumun, duymanın korunmasına yönelik eğitimler ile gürültü maruziyetine bağlı duyma kayıplarına ilişkin farkındalığının arttırılması,

-Eğiticiler ve okul yöneticilerinin bu konuda bilgilendirilmesi ve programların sürekliliğinin sağlanması,

-okullarda ve sınıflarda akustik çevrenin değerlendirilmesinden sonra akustik konforun geliştirilmesi için aşağıdaki tedbirler önerilmektedir.

-Zemine yoksa halı konulması

-Pencerelere perde - güneşlik takılması

-Duvarların (özellikle arka duvarın) keçe veya mantar gibi yumuşak malzmelerle kaplanması Sesin yayılma yolunu engelleyecek açılı yüzeylerin konulması

-Tavandan aşağıya bayrakların, öğrenci çalışmalarının asılması

-Gürültütlü ekipmanların gereksinim olmadığı zaman kapatılması

-Mümkün olduğunca kapıların ve pencerelerin kapalı tutulması

-Gürültü yapan aydınlatma ekipmanlarının değiştirilmesi

-Çok sayıda öğrencinin olduğu büyük hacimli sınıflardan kaçınmak

-Öğrencileri gürültü konusunda eğitmek ve birçok öğrenci aynı anda konuştuğu zaman neler olduğunu göstermek

-Öğrencileri farklı gruplara bölerek birbirleri için ortam gürültüsü olabilecek faaliyet yapmalarından kaçınmak

-Sınıfa giren misafirleri, öğretmen konuşurken konuşmamaları konusunda uyarmak. Sandalya masa ayaklarına sürtünerek gürültü çıkarmamaları için kauçuk içermeyen tapalar takmak.

-Ders yapılırken koridorlarda gürültü yapılmasını önlemek.

 

Bir sınıftaki akustik sorunlar fiziksel olarak çözülse bile davranışsal ve psikolojik etkiler akustik sorunların uzamasına neden olabilir. Bu uzun zamanlı patalojik durumu minimize etmek için söz konusu sınıf ortamında çocuklar için aşağıdaki listede yer alan bazı tedbirlerin alınması gerekmektedir. -

1. Sınıfta dinleme eğitimi

2. Evde dinleme eğitimi

3. Konuşma eğitimi

4. Fonoljik farkındalık eğitimi

5. İyi dinleme için öğretmenlere, öğrencilere, ebeveynlere danışmanlık

6. Görsel iletişim eğitimi

7. İletişim (sorunlarını giderme) onarma stratejisi eğitimi

8. Sözlü işitme eğitimi

9. Sınıf gürültüsü yönetiminin gözlenmesi

10. Sınıf içinde sessiz alanların etkin şekilde kullanımı

 

1. Öğretmeni öğrencilere bakmadığı zaman dinlemek

2. Öğrenciler bir pratik etkinlik yaptıklarında dinlemek

3. Öğretmeni, sınıf içinde gezerken dinlemek

4. Diğer öğrenciler soru sorduğunda dinlemek

5. Sınıfta diğer yetişkinler konuşurken dinlemek

6. Bir grup çalışması yaparken sınıf arkadaşını dinlemek.

7. Multimedia ekipmanı kullanılırken çıkardığı gürültü ortamında dinlemek.

 

 Öğretmenler, tüm öğrencilerin aynı seviyede ilgi göstermeyeceklerini düşünerek, yukarıdaki farklı konumlarda öğrencilerin dinlemelerini sağlamak gibi bir durumla karşı karşıyadırlar.

 

 

Yorum Yapın